بررسی عوامل موثر بر فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی یک وضعیت فشار آور است که با نشانه هایی نظیر : فرسودگی ذهنی و خستگی جسمی ، کناره گیری از کار ، کاهش کفایت ، کاهش انرژی، افزایش زود رنجی و کاهش خواب و تمرکز بر مسایلی که صرف نظر از نوع شغل می تواند اتفاق بیفتد. 

 نشانه های فرسودگی شغلی

نشانه های روان شناختی فرسودگی شغلی شامل خستگی عاطفی، مسخ شخصیت و کاهش کفایت شخصی است .خستگی عاطفی را متاثر از فشار روانی و احساس تحت فشار قرار گرفتن و از میان رفتن منابع هیجانی در فرد است . مسخ شخصیت، پاسخ منفی به اشخاصی است که معمولا دریافت کنندگان خدمت از همان فرد هستند. در این وضعیت نگرش فرد فرسوده نسبت به ارباب رجوع منفی است.

کاهش یا فقدان کفایت شخصی، کم شدن احساس شایستگی در انجام وظیفه و ارزیابی منفی فرد از توانایی خود در انجام کار است . 

عوامل موثر بر فرسودگی شغلی

عوامل متعددی بر فرسودگی شغلی کارکنان موثر هستند. در تحقیقات مختلف به این عوامل اشاره شده است. در ادامه سه عامل کیفیت زندگی کاری، تعهد سازمانی و مدیریت دانش بررسی خواهد شد. 

کیفیت زندگی کاری و فرسودگی شغلی

کیفیت زندگی کاری، نوعی نگرش افراد نسبت به شغل خود می باشد. کیفیت زندگی کاری یعنی اینکه تا چه میزان اعتماد متقابل، توجه و قدرشناسی، کار چالشی و فرصت های مناسب برای سرمایه گذاری (مادی و معنوی) در محیط کار توسط مدیران برای کارکنان فراهم شده است.

محققان معتقدند کیفیت زندگی کاری یعنی رضایت از یک کارمند از برآورده شدن نیازهایش از طریق منابع، فعالیت ها و نتایجی که از درگیری و مشارکت در محیط کار به دست می آید. طبق پژوهش های بدست آمده کیفیت زندگی کاری فرسودگی شغلی را در ابعاد خستگی عاطفی و مسخ شخصیتی پایین می آورد. 

تعهد سازمانی و فرسودگی شغلی

در ابتدا لازم است در خصوص تعهد سازمانی توضیحاتی ارائه شود.

تعهد سازمانی عبارت از نگرش های مثبت و منفی افراد نسبت به کل سازمان است و نه شغلی که فرد درآن مشغول به کار است. در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی داشته و از طریق آن سازمان خود را مورد شناسایی قرار می دهد. افرادی که تعهد سازمانی بالاتری دارند، دارای کارایی، اثربخشی، رضایت شغلی و عملکرد بهتری هستند. مدت بیشتری در سازمان مانده و بیشتر کار می کنند.

کسی که نسبت به شغلش احساس تعهد بیشتری دارد از کسی که احساس تعهد کمتری دارد، هدف مدارتر است و شغلش را بیشتر دوست دارد. فردی که احساس می کند که تلاش های او در کار بی فایده و غیر اثر بخش است یا این احساس را پیدا کند که تلاش های وی مورد توجه و قدر دانی دیگران قرار ندارد، ممکن است آمادگی لازم برای ابتلا به عارضه فرسودگی شغلی را پیدا کند . 

ابعاد تعهد سازمانی

از نظر محققان تعهد سازمانی دارای سه بعد است ؛

تعهد عاطفی : تعهد عاطفی سازمانی شامل وابستگی عاطفی کارکنان به تعیین هویت با سازمان و درگیر شدن در فعالیت های سازمانی است.

تعهد مستمر : تمایل به انجام دادن فعالیت های مستمر بر اساس تشخیص فرد از هزینه های مرتبط با ترک سازمان است.

تعهد هنجاری : افراد در سازمان می مانند چون احساس می کنند که باید بمانند و نباید سازمان را ترک کنند. 

تاثیر ابعاد تعهد سازمانی بر نشانه های فرسودگی شغلی

بین متغیر تعهد سازمانی و ابعاد فرسودگی شغلی رابطه ای وجود ندارد. ولی بین ابعاد فرسودگی شغلی و بعد عملکرد فردی رابطه وجود دارد و از سوی دیگر عملکرد فردی یک رابطه ی مثبت با تعهد سازمانی دارد.

به عبارت دیگر با افزایش عملکرد فردی، تعهد مستمر نیز افزایش می یابد. همچنین مسخ شخصیت، یک پیش بینی کننده ی منفی را برای تعهد هنجاری نشان می دهد. تعهد عاطفی با هیچ کدام از ابعاد فرسودگی شغلی و بعد عملکرد فردی رابطه ای ندارد. 

 
مدیریت دانش و فرسودگی شغلی

امروزه دانش به سرعت نه تنها برای سازمان و افراد، بلکه همچنین و شاید بیشتر از آن، برای ملت ها و جوامع در جهان به یک منبع اصلی ثروت تبدیل شده است.

مدیریت دانش فرآیند تسهیل امور مربوط به دانش مانند خلق، ثبت، انتقال و استفاده از دانش می باشد. با پیچیدگی روز افزون سازمان ها، اهمیت این موضوع حیاتی تر شده است که سازمان ها دریابند که چگونه می توانند دانش سازمانی را در ارتباط با فرآیند های اصلی کارهایشان ایجاد کرده یا در آن سهیم شوند. با این وجود هنوز هم بسیاری از سازمان ها تکنولوژی را بدون توجه به چگونگی دسترسی کارکنانشان به آن گسترش داده اند.

از لحاظ تاثیر بر فرسودگی شغلی، بین متغیر مدیریت دانش و بعد عملکرد فردی رابطه ی مثبت و مستقیمی بدست آمده است.

 منبع

دیدگاه خود را بنویسید

ارتباط با ما

  1. امور مشتریان : 02833322250
  2. سامانه هوشمند : 30002264
  3. قزوین، بلوار شهید لشکری، ساختمان افق، واحد 9

نماد الکترونیکی

logo-samandehi

خبرنامه